Stichting de Noordzee

De Rijke Noordzee

23 november 2017

Actief de natuur herstellen, en tegelijkertijd duurzaam energie opwekken. Samen met Natuur&Milieu werken we aan een blauwdruk voor natuur-inclusieve bouw van windparken op zee.

Tot zo’n 150 jaar geleden vond je in de Noordzee nog grote natuurlijke riffen, zoals oester- en mosselbanken, rijk aan zeeleven als anemonen, krabben en kreeftjes. Door overexploitatie, ziektes en klimaatverandering zijn de schelpdierbanken en koralen nagenoeg volledig uit de Noordzee verdwenen. De biodiversiteit in de Noordzee is nu veel lager dan in een natuurlijke situatie, en dan het potentieel kan zijn. 

“Schelpdierbanken filteren namelijk het water en vormen voedsel voor andere dieren. Bovendien bieden ze aanhechtingskansen voor mosselen, anemonen en andere soorten. Met het verdwijnen van  deze schelpdierbanken is er dus ook een hoop ander leven verdwenen. Wij gaan proberen om dit weer terug te brengen.” - Guido Schild, projectleider Natuurvriendelijke Energie

Daarnaast staan we momenteel voor een grote uitdaging. Om verdere opwarming van de aarde tegen te gaan, is het terugdringen van onze CO2-uitstoot noodzakelijk. Hiervoor moeten we ons energiesysteem grondig verduurzamen, en windenergie is daar een belangrijk onderdeel van. De komende jaren worden meerdere windparken op de Noordzee ontwikkeld.

Natuurherstel en duurzame energie

Met dit project willen wij laten zien dat natuurherstel hand in hand kan gaan met duurzame energie. De tijd is perfect: tussen nu en 2019 geeft de overheid concessies uit voor grote, nieuwe windparken in het Nederlandse deel van de Noordzee. 

Windparken op zee bieden kansen en risico’s voor natuur. Er worden maatregelen genomen om de risico’s zoveel mogelijk te beperken. Wij vinden het echter belangrijk dat ook de kansen maximaal worden benut. De fundering van windmolens biedt een perfecte aanhechtingsplek voor schelpdieren als mosselen en oesters. Met het plaatsen van speciale kunstriffen wordt het gebied voor schelpdieren om zich te vestigen nog meer vergroot. De mosselen en oesters die zich vestigen reinigen het water en zorgen voor een aantrekkelijke omgeving voor ander zeeleven, zoals koraal, krabben, kreeften en kleine vissen. De kleine vissen trekken op hun beurt grotere vissen, en zeezoogdieren aan. Doordat er in windparken niet gevist kan en mag worden, bieden de parken een rustplek voor flora en fauna, en kan het ecosysteem zich ontwikkelen. De Noordzeenatuur kan zich op deze plekken herstellen. Zo worden windmolenparken niet alleen een bron van schone energie, maar tegelijk ook de kraamkamers voor nieuw onderwaterleven en biodiversiteit.

Pilot

Op papier klopt het. Uit diverse wetenschappelijke studies, van onder andere Deltares, Wageningen Universiteit en Bureau Waardenburg, blijkt dat in de Noordzee de juiste condities aanwezig zijn om oesterbanken te laten terugkeren, en dat bijvoorbeeld door het plaatsen van kunstriffen windparken een versterkend effect op biodiversiteit kunnen hebben. Afgelopen zomer organiseerden we in samenwerking met Natuur&Milieu en met steun van het Ministerie van Economische Zaken ook een internationale wetenschappelijke workshop met dit thema. Tijdens deze workshop kwamen wetenschappers uit het Verenigd Koninkrijk, Nederland, België en Duitsland bij elkaar om nieuwe inzichten met elkaar te delen en met elkaar te discussiëren over gedeelde uitdagingen. Een belangrijke conclusie van deze workshop was dat schelpdierbankherstel alleen kans van slagen heeft in gebieden waar geen enkele vorm van bodemberoerende visserij plaatsvindt, bijvoorbeeld in de huidige en toekomstige windparken op zee. Tijdens een symposium dat wij daarna organiseerden over allerhande vormen van natuurversterking in windparken, bleek dat binnen de windsector veel enthousiasme bestaat voor de mogelijkheden om windparken positief bij te laten dragen aan onderwaternatuur. Wel werd erop gewezen dat de grote druk op kostenreductie het lastig maakt om dergelijke projecten nu te financieren. Hier zal nieuw beleid op moeten worden ontwikkeld, die uitdaging pakken wij met beide handen op.

Wij zijn er  van overtuigd dat het kan. Nu gaan we laten zíen dat het werkt. Door een pilotlocatie uit te werken met kunstriffen, en de voortgang nauwkeurig te monitoren met onderwateropnames. Met het resultaat hebben we een blauwdruk in handen voor windmolenparken, niet alleen voor onze kust, maar hopelijk voor overal ter wereld. Hiermee hopen we ook het draagvlak te vergroten bij stakeholders voor natuur-inclusief bouwen van windparken, en zetten we in op natuurversterking als vast onderdeel bij de aanleg van elk windmolenpark. Dit demonstratieproject moet een inspiratie vormen voor de hele sector.

Een perfect team

Voor dit project is een perfecte groep samengesteld. Natuur&Milieu levert kennis over duurzame energie, windmolen-exploitant Eneco de praktische kennis over windparken en offshore bedrijf Van Oord de expertise van bouwen op zee en het aanbrengen van riffen op zee. ASN Bank steunt het project omdat zij streven naar een wereld zonder fossiele brandstoffen en de biodiversiteit willen vergroten.

Ostrea_edulis_2_Oester_Saxifraga_Eric_Gibcus.jpg