Stichting de Noordzee

Handleiding - Hoe verbied ik ballonoplatingen in mijn gemeente?

1. Verantwoordelijkheid ligt bij gemeenten 
Maandag 11 maart 2019 brachten wij het nieuws naar buiten dat steeds meer gemeenten ballonoplatingen verbieden. Uit ons onderzoek bleek dat het aantal gemeenten met een verbod in één jaar tijd was verdriedubbeld. De Nederlandse regering nam in 2014 een motie aan voor toepassing van ontmoedigingsbeleid van het oplaten van ballonnen. De verantwoordelijkheid hiervoor is toen  bij de gemeenten neergelegd. Stichting De Noordzee roept daarom alle gemeenten op om in actie te komen voor een schone en gezonde Noordzee door ballonoplatingen te verbieden of minstens actief te ontmoedigen. 

2. Waarom moet er een verbod komen op ballonoplatingen?
Elke ballon die de lucht ingaat, komt weer naar beneden. Ballonnen hebben een negatieve impact op natuur en milieu. Op iedere 100 meter Noordzeekust liggen gemiddeld twaalf ballonnen of stukken en lintjes daarvan. Zeezoogdieren, vogels en vissen zien de ballonnen aan voor voedsel en raken verstrikt in de ballonlinten.  Dieren zien ballonnen nog steeds aan als voedsel. Ze kunnen schade toebrengen aan dieren en worden beschouwd als zwerfafval. 

3. En milieuvriendelijke ballonnen dan?
‘Biologisch afbreekbare ballonnen’ zijn géén milieuvriendelijk alternatief. Het duurt jaren voor deze ballonnen zijn afgebroken. Al die tijd kunnen dieren de ballonnen aanzien voor voedsel, en in de linten kunnen dieren verstrikken. 

4. In een paar stappen naar een gezonde en schone zee

Bereid u goed voor
Om een verbod te krijgen op ballonoplatingen is het belangrijk u goed voor te bereiden voordat u de motie indient. Daarbij is het fijn als u met een groep of met meerdere politieke partijen bent die de motie ondersteunen. Bekijk de voorbeelden van moties uit gemeente Utrecht, gemeente Eindhoven, gemeente Texel, gemeente Zeist.  

Zorg dat de motie wordt uitgevoerd
Als uw motie wordt aangenomen en er een verbod komt op ballonoplatingen is het belangrijk dat het verbod wordt opgenomen in de APV. 

Er zijn verschillende manieren waarop dit opgenomen kan worden. Bekijk hieronder de tekstvoorbeelden voor aanpassing van de APV. 

Bij de gemeente Leusden wordt de volgende tekst opgenomen:
Artikel 4:9a Verbod ballonnen op te laten
1.Het is verboden ballonnen van welk materiaal dan ook op te laten stijgen.
2.Onder een ballon wordt mede verstaan: herdenkingsballon, sfeerballon, papierballon, geluksballon of –lampion, vuurballon, Thaise wensballon, dan wel een voorwerp dat door middel van open vuur, helium of andere gassen opstijgt en zonder sturing wegdrijft.
3.Het verbod in het eerste lid is niet van toepassing op een heteluchtballon, zijnde een luchtvaartuig.

De gemeente Schagen heeft de volgende tekst opgenomen: 
Artikel 4:9b Ballonnen
1.Het is verboden ballonnen vrij op te laten stijgen in de open lucht.
2.Onder een ballon als bedoeld in het eerste lid wordt verstaan: elke onbemande ballon die opstijgt door middel van open vuur of door middel van helium of andere gassen en waarvan de richting en/of hoogte niet door menselijk ingrijpen wordt bepaald.

De gemeente Zaanstad heeft de volgende korte tekst opgenomen: 
Artikel 4:9a Oplaten van ballonnen (z); Het is verboden om sfeerballonnen op te laten.

5. Geen verbod maar ontmoedigingsbeleid
Mocht een verbod niet haalbaar zijn, dan kunt u als gemeente op andere manieren ballonoplatingen actief ontmoedigen. 
Dit kan bijvoorbeeld door een: 
•Meldingsplicht in te stellen;
•Vergunningsplicht op te nemen;
•In de evenementenvergunning op te nemen dat ballonoplatingen niet gewenst zijn;
•Voorlichting en educatie over de negatieve impact van ballonoplatingen te verzorgen aan scholen, ondernemers, verenigingen en andere organisatoren van ballonoplatingen;
•Het goed voorbeeld te geven door zelf geen ballonnen bij evenementen op te laten en door niet aanwezig te zijn bij ballonoplatingen in uw gemeente.

6. Communicatie
Zodra een verbod of ontmoedigingsbeleid wordt ingevoerd moet communicatie in gang gezet worden.
Gericht op het informeren van onder andere scholen, ondernemers, verenigingen en burgers
over de schadelijke gevolgen van ballonoplatingen en aan te moedigen tot het gebruik van milieuvriendelijker alternatieven.

7. Feestelijke alternatieven
Er zijn talloze creatieve en feestelijke alternatieven voor ballonoplatingen.
Denk aan superbellenblaas, vliegeren, een verloting of het maken van ballondieren.
Of een lampionnentocht, een vossenjacht of zwaaien met gekleurde linten.

8. Achtergrondinformatie 

  • Veelgestelde vragen en antwoorden over ballonoplatingen.
  • Foto's van ballonresten op het strand, vrij te gebruiken met naamsvermelding Stichting De Noordzee. 
  • Persbericht maart 2019: aantal gemeenten met verbod in één jaar tijd verdriedubbeld
  • Persbericht augustus 2018: in 7 dagen bijna 2000 ballonresten opgeruimd tijdens de Beach Cleanup Tour 2018;
  • De Koninklijke Bond van Oranjeverenigingen ontmoedigt ballonoplatingen.