Impactverslag – Boskalis Beach Cleanup Tour 2026

Sinds 2013 lopen we in twee weken tijd de hele kust af, samen met duizenden vrijwilligers. We ruimen op én we tellen: elk stuk afval is data. Die tellingen laten een dalende trend zien. Waar we tussen 2014 en 2019 nog 193 stuks per 100 meter strand vonden, is dat in de periode 2019 tot en met 2024 gedaald naar 92 stuks. Ook het gewicht van het strandafval daalt.

Klein, maar niet fijn

Het strand ziet er op het eerste gezicht vaak schoon uit. Dat is deels goed nieuws: het grote, zichtbare afval neemt al jaren af. Maar wie op zijn knieën gaat en in de vloedlijn kijkt, ziet iets anders. Tussen de schelpjes liggen duizenden kleine stukjes plastic. Fragmenten, korrels, stukjes touw, filters. Precies de dingen die je met een emmer nauwelijks van het strand krijgt.

Die kleine stukjes zijn de reden dat we deze editie draaiden om het thema “het zijn de kleine dingen die het doen”.

Wat de cijfers laten zien

Terwijl het totale strandafval daalt, blijft het kleine plastic liggen. In de periode 2014 tot en met 2019 waren kleine stukjes plastic goed voor 10,3 procent van al het geregistreerde afval op onze meetstranden. In de periode 2019 tot en met 2024 is dat 18,4 procent. Niet omdat er zoveel bijkomt, maar omdat de rest verdwijnt en dit blijft. Over een periode van twaalf jaar zien we voor deze categorie geen betekenisvolle daling.

Recente metingen langs de Nederlandse kust komen uit op 235 mesoplastische fragmenten (5 tot 25mm) per 100 meter strand. Voor plastic pellets, de grondstofkorrels uit de plasticindustrie, ligt dat op 705 stuks per 100 meter strandlengte. En dat is nog maar de toplaag: pas de laatste jaren zijn onderzoekers de bovenste centimeter zand gaan onderzoeken. Er blijkt meer te zitten dan met het blote oog te zien is.

Waarom het uitmaakt

Het onderzoek naar micro- en mesoplastics staat nog aan het begin, veel jonger dan het onderzoek naar groot strandafval. Er is dus meer dat we niet weten dan dat we wel weten.

Kleine deeltjes worden eerder aangezien voor voedsel door vissen, schelpdieren en zeevogels. Dichtbij huis zien we daar de sporen van. Uit onderzoek tussen 2019 en 2023 bleek dat 53 procent van de Noordse stormvogels boven de norm zat voor plastic in de maag. Die maaginhoud bestaat vaak uit microplastic fragmenten (tot 5mm).

Ze horen daar dus niet thuis.

Waarom opruimen alleen niet genoeg is

Bij een fles of een ballon kun je nog nagaan waar hij vandaan komt. Bij een stukje plastic van vier millimeter niet meer. De bron is meestal niet te achterhalen, het is bijna niet meer in te zamelen, en hoe langer het blijft liggen, hoe kleiner het wordt.

Dat vraagt om een dichte kraan: minder plastic aan de voorkant, betere regels, en aanpak bij de bron. Voor pellets gebeurt dat inmiddels, die worden voor het eerst in Europese regelgeving opgepakt. Maar wereldwijde oplossingen beginnen bij lokale bewustwording. Bij jou, met een emmer, in de vloedlijn.

Wat we deze Tour zagen

Pellets bleken geen incident maar een patroon. Op ongeveer 35% van de etappes vonden deelnemers plastic korrels, soms een handjevol, soms in grote aantallen en in verschillende kleuren. Ze zijn klein, licht en lastig te verzamelen, en juist daardoor blijven ze liggen.

Op Terschelling stuitten we op iets bijzonders: verbrande en gesmolten pellets, waarschijnlijk te herleiden tot de aanvaring van de Solong en de Stena Immaculate in maart 2025. Ruim een jaar later spoelen de resten daarvan nog steeds aan op Nederlandse stranden.

Bij de sigarettenpeuken zagen we een duidelijke uitschieter: 79.242 peuken, 53% meer dan vorig jaar. Een filter bestaat voor 95% uit plastic, vergaat niet en valt uiteen in microplastics.

En dan het afval dat je pas ziet als je goed kijkt: kleine plastic fragmenten zonder herkenbare bron. Uit ons onderzoek blijkt dat deze categorie inmiddels 18,4% van al het geregistreerde strandafval uitmaakt. Terwijl de stranden over de hele linie schoner worden, neemt dit type afval niet af. Dat is precies waarom we je dit jaar vroegen er extra op te letten.

Naast de vele sigarettenpeuken leverden de 30 etappes opnieuw een bonte verzameling op. Sommige vondsten lezen als een tijdcapsule: een Raider-verpakking van vóór 1991, een spelfiche uit de jaren zeventig, een Franse chipszak uit 1994, een Blue Band-deksel van rond 2000 en een VHS-videoband.

Andere vondsten kwamen van ver: drinkflesjes uit China en Maleisië, een volle zak chilipepers uit Dubai, gebitsreiniger uit het Verenigd Koninkrijk en een tube lijm uit China. Daarnaast spoelden er een complete tent, een gps-zender, een tracking tag van krabbenonderzoek (zonder krab) en een handvol speelgoed aan, van een soldaatje tot een plastic Nemo. Op meerdere etappes vonden deelnemers ook plastic pellets, waaronder een klont verbrande korrels.

Samen laten deze vondsten zien wat het onderzoek al 25 jaar bevestigt: plastic vergaat niet, het reist de wereld over en komt decennia later gewoon weer op ons strand terug.

• 2.092 deelnemers
• 4.175 kilo afval
• 79.242 peuken (en ja, die tellen we allemaal met de hand)
• 30 etappes
• Ongeveer 189 kilometers strand

Hoe tellen en meten we dit precies?

Hieronder vind je een overzicht van alle 30 etappes van de Beach Cleanup Tour. Hier kan je de resultaten teruglezen van de etappe(s) waar jij aan hebt meegeholpen.

Deze cijfers zijn een momentopname. Hoeveel je vindt hangt af van het weer, de stroming, het seizoen, hoeveel mensen er meeliepen en wanneer een strand voor het laatst is schoongemaakt. Een hoog getal betekent niet dat een gemeente of strand het slecht doet, en een laag getal niet dat er niets ligt. We zetten deze cijfers naast elkaar om het verhaal van de hele kust te vertellen, niet om stranden met elkaar te vergelijken.

Het afval dat we opruimen voeren we samen met kustgemeentes en strandbeheerders op een verantwoorde manier af.

Het mooist zou zijn als we het afval ook kunnen scheiden en deels recyclen. Voor het recyclen van plastic is het nodig dat plastic schoon en droog is. Helaas is dat met afval op het strand vaak niet het geval. Scheiden en hergebruiken is daarom lastig.

Waar mogelijk werken we samen met organisaties die hierin gespecialiseerd zijn, bijvoorbeeld Juttersgeluk. Zij sorteren strandafval handmatig en maken van het bruikbare plastic mooie gebruiksvoorwerpen.