Probleem is bekend maar actie blijft uit
Al meer dan 15 jaar wordt de makreelpopulatie overbevist, en sinds 2010 wordt de door ICES geadviseerde vangst jaarlijks met gemiddeld 40% overschreden. Als er niet snel maatregelen worden genomen, dreigt dit niet alleen desastreuze gevolgen te hebben voor de vispopulatie, maar ook voor de Nederlandse visserijsector en het fragiele ecosysteem van de Noordzee.
Overbevissing van makreel desastreus voor het ecosysteem
Makreel speelt een essentiële rol in de voedselketen van de Noordoost-Atlantische Oceaan, waar de Nederlandse Noordzee deel van uitmaakt. Roofvissen, haaien, dolfijnen en zeevogels zijn afhankelijk van makreel als voedselbron. Een verdere krimp van de makreelpopulatie bedreigt deze soorten, wat de balans van het mariene ecosysteem verstoort. Klimaatverandering zorgt er bovendien voor dat de makreel steeds noordelijker trekt, waardoor er meer landen, zoals Noorwegen, Faroër en Rusland, op de Noord-Atlantische populatie zijn gaan vissen, en de druk op de soort nog verder is toegenomen.
Volg de wetenschap en maak bindende afspraken
Het wetenschappelijke advies zou voor alle landen leidend moeten zijn, maar zolang de bestaande afspraken vast blijven zitten aan historische vangstrechten en nieuwe visserijlanden buiten de onderhandelingen vallen, loopt de totale vangst steeds verder uit de hand en wordt de makreelpopulatie richting een kritieke grens geduwd.
Stichting De Noordzee roept de overheden van de lidstaten én de EU op om het ICES-advies te volgen en met alle betrokken kuststaten tijdens de vangstonderhandelingen bindende afspraken te maken op basis van de wetenschap.
Bij deze afspraken is het van groot belang dat er een bindende Long-Term Management Strategy (LTMS) wordt afgesproken. Een LTMS biedt een duurzaam en voorspelbaar kader voor het beheer van makreel, voorkomt jaarlijkse overschrijdingen van het wetenschappelijk advies, versterkt internationale samenwerking en beschermt zowel het ecosysteem als de economische belangen van betrokken landen.
Oproep aan consumenten, supermarkten en horeca
Ook consumenten, supermarkten en horeca kunnen bijdragen door voorlopig geen makreel te kopen, zodat de soort kan herstellen. Hiertoe roepen ook het Wereldnatuurfonds en Good Fish op. Atlantische makreel is sinds 2019 niet meer gecertificeerd met het MSC-keurmerk voor duurzame visvangst en ook de Viswijzer raadt sinds eerder dit jaar consumptie van makreel af.
Over de vangstonderhandelingen
Ieder jaar maken de Europese visserijministers afspraken over hoeveel vis er gevangen mag worden in de Noordzee. Voorafgaand aan die afspraken komt ICES, de International Council for the Exploration of the Sea, met een advies over hoeveel er gevangen mag worden om de doelen van het Gemeenschappelijke Visserijbeleid te halen. Op basis van de adviezen wordt per bestand de Total Allowable Catch (TAC) onderhandeld. En vervolgens wordt vastgesteld hoeveel een lidstaat daarvan mag vangen: de quota. Voor de zogenaamde ‘widely distributed stocks’ zoals makreel (die naar Noordelijke wateren trekt) is het de EU niet gelukt tot afspraken te komen over de verdeling met het VK en andere kuststaten.