“Deze uitspraak is enorm teleurstellend, hieruit blijkt dat de staat de natuurcompensatie slecht geregeld heeft “ zegt Jeroen de Koe, directeur van Natuurmonumenten namens een coalitie van natuurorganisaties, waaronder Stichting De Noordzee. “De natuur wordt van het kastje naar de muur gestuurd en staat na al die jaren nog steeds met lege handen. Het is onbegrijpelijk dat verantwoordelijke partijen zich verschuilen achter juridische constructies. Ondanks deze uitspraak blijft de verplichting van de Nederlandse Staat bestaan om de schade volledig te compenseren. De Voordelta wacht al bijna twintig jaar op het herstel dat is beloofd. Juist nu er weer wordt gesproken over verdere uitbreiding van de haven, is het cruciaal dat deze afspraak eerst wordt nagekomen.”
Natuur vernietigd
Bij de aanleg van de Tweede Maasvlakte in 2008 ging 2500 hectare beschermde onderwaternatuur in de Voordelta verloren. Europa stond de aanleg alleen toe onder de strikte voorwaarde dat deze schade volledig zou worden gecompenseerd. Achttien jaar later is dat nog steeds niet gebeurd. De rechtbank oordeelde in 2022 dat de ingestelde beschermingsmaatregelen onvoldoende waren en dat de overheid veel eerder had moeten ingrijpen. De Raad van State stelt nu dat deze juridische route in dit geval niet geschikt is om die compensatie af te dwingen.
Compensatieplicht blijft
Voor de natuur verandert er echter niets: de verplichting om de verloren gegane natuur in de Voordelta te herstellen blijft onverminderd bestaan. Volgens de natuurorganisaties moet worden teruggekeerd naar de oorspronkelijke afspraak met de Europese Commissie: het instellen van een daadwerkelijk zeereservaat waar de zeebodem met rust wordt gelaten en geen bodemberoerende visserij plaatsvindt. De staatssecretaris heeft in juli 2025 een tussenvoorstel gedaan. Dat voorstel is volgens de natuurorganisaties volstrekt onvoldoende om de afgesproken natuurwinst te behalen. De voorgestelde gebieden zijn te versnipperd en bieden te weinig potentie voor herstel.
Onderwaternatuur
Het gaat slecht met de onderwaternatuur in de Voordelta. Bodemberoerende visserij beschadigt het bodemleven, terwijl bekend is dat dit zich kan herstellen wanneer het met rust wordt gelaten. Op plekken waar niet gevist wordt, zoals bij de Brouwersdam, keert de rijke natuur aantoonbaar terug. Daar werd enkele jaren geleden een natuurlijk oesterrif ontdekt — vroeger algemeen in de Voordelta, nu zeldzaam.
De natuurorganisaties beraden zich op vervolgstappen en verwachten dat ook de Europese Commissie zich opnieuw over deze kwestie zal buigen.
Natuurmonumenten, Stichting De Noordzee, Wereld Natuur Fonds, Vogelbescherming Nederland, Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland, Stichting Duinbehoud en Zuid-Hollands Landschap