In de Noordzee staan honderden olie- en gasplatforms en een snelgroeiend aantal windturbines en elektriciteitsinfrastructuur. Hoewel deze structuren tijdens aanleg en gebruik negatieve effecten kunnen hebben op het mariene ecosysteem, laat steeds meer onderzoek zien dat zij na verloop van tijd óók aanzienlijke ecologische waarde kunnen ontwikkelen. Ze bieden leefruimte aan soorten en kunnen zo uitgroeien tot kunstmatige riffen met betekenis voor de onderwaternatuur.
Nieuwe natuur
Die ontwikkeling roept een belangrijke vraag op: wat gebeurt er met deze ‘nieuwe natuur’ wanneer offshore infrastructuur het einde van haar levensduur bereikt en moet worden ontmanteld? Die vraag wordt steeds urgenter, zeker nu natuurversterkende maatregelen vaker worden geïntegreerd in windparken, kabelroutes, leidingen en platforms.
Grote ontmantelingsopgave in aantocht
De komende twintig tot vijfentwintig jaar zal een groot aantal offshore installaties in de Nederlandse Noordzee het einde van de operationele levensduur bereiken. Voor olie- en gasinstallaties gaat het naar verwachting om circa 150 platforms; daarnaast zullen ook de eerste windparken en bijbehorende netinfrastructuur moeten worden ontmanteld. Volgens de huidige regelgeving moeten alle kunstmatige structuren op zee aan het einde van hun levensduur volledig worden verwijderd (met uitzondering van pijpleidingen). Dat maakt ontmanteling niet alleen een technische en logistieke operatie, maar ook een aanzienlijke ecologische ingreep. Bij verwijdering verdwijnen immers structuren waarop en waaromheen zich in de loop van decennia complete levensgemeenschappen hebben ontwikkeld.
Twee interactieve infographics
Om het gesprek over de ecologische afwegingen rond ontmanteling te ondersteunen, zijn binnen het project Natuurvriendelijk Ontmantelen twee interactieve, scenario-gebaseerde infographics ontwikkeld: één over offshore wind en netinfrastructuur en één over offshore platforms, zoals olie- en gasinstallaties en elektrische substations. De infographics geven een beeld van wat we weten over de natuur op en rond offshore infrastructuur en verkennen hoe de natuur kan veranderen onder verschillende ontmantelings-scenario’s.
Inzicht in scenario’s en effecten
De infographics vergelijken de ecologische situatie vlak voor ontmanteling met scenario’s van gedeeltelijke en volledige verwijdering. Zo maken ze zichtbaar welke ecologische veranderingen daarbij horen en welke bestuurlijke afwegingen gemaakt zouden moeten worden in verband met de besluitvorming rond ontmanteling. De infographics bieden een algemeen beeld: in de praktijk verschillen de ecologische situatie en de effecten van ontmanteling per locatie, het type structuur, de zeebodem en de van nature aanwezige soorten. Ontmantelingsbeslissingen vragen daarom altijd om een zorgvuldige, locatie-specifieke afweging.
Samenwerking en verdieping
De infographics zijn ontwikkeld door de coalitie Natuurvriendelijk Ontmantelen, bestaande uit Stichting De Noordzee, Natuur & Milieu, EBN, NedZero, TenneT en ElementNL. Samen met het bijbehorende achtergronddocument vormen ze een basis voor een beter geïnformeerde en meer genuanceerde discussie over de toekomst van ontmanteling van offshore infrastructuur in de Zuidelijke Noordzee.